Verslag van de Raad van Commissarissen

Terugkijkend op 2024, ziet de Raad van Commissarissen (RvC) een jaar waarin de toegevoegde waarde van woningcorporaties opnieuw werd gezien en gewaardeerd. Zij doen belangrijk werk, en dat zij in die rol worden bevestigd, stemt enerzijds tot tevredenheid. Anderzijds is er ook een bepaalde teleurstelling, ook bij Woonforte, omdat het niet lukt om de ambities te verwezenlijken in het tempo dat zij voorstaat. Gezien de enorme krapte op de woningmarkt wil én moet de corporatie vaart maken, maar “tussen droom en daad staan wetten in de weg, en praktische bezwaren”, zoals schrijver en dichter Willem Elsschot het ooit zo treffend formuleerde.   

Spagaat tussen ambitie en realiteit

Over die ‘wetten en praktische bezwaren’ kunnen we  kort zijn. De ongunstige rente op de kapitaalmarkt, de stikstofcrisis, hoge bouwkosten en trage procedures hebben een vertragende en soms zelfs verlammende invloed op de woningmarkt. Woonforte heeft de beschikbaarheid van huurwoningen als haar eerste prioriteit omarmd, maar bovengenoemde factoren maken het moeilijk om meer woningen toe te voegen. In die spagaat tussen ambitie en realiteit is het goed om te merken dat er vanuit Den Haag steeds vaker een ondersteunende hand in de rug wordt gevoeld. Jarenlang was de volkshuisvesting slechts een sluitstuk op de politieke agenda, maar die tijd lijkt voorbij. Corporaties doen weer volop mee in het spel van gemeenten, huurders en de markt, en de RvC juicht het toe dat dat geluid nu beter doorklinkt dan voorheen. Immers, het Rijk kan naar believen plannen maken, maar uiteindelijk bouwt de overheid geen huizen: dat doen de corporaties en marktpartijen, in nauwe samenwerking met gemeenten. Dat die samenwerking in Alphen aan den Rijn zeer constructief is, letterlijk en figuurlijk, draagt bij aan de daadkracht van Woonforte.   

Rechte rug, eerlijk verhaal

De RvC herkent in Woonforte een gekwalificeerde organisatie die haar plek in de Alphense samenleving inneemt en die levert, ook wanneer het tegenzit. In 2024 werd dat bijvoorbeeld duidelijk toen woningen aan de Julianastraat in Boskoop eerder dan voorzien ontruimd en gesloopt moesten worden. Rondom die gebeurtenis ontstond veel reuring en politiek rumoer, en in die lastige omstandigheden lukte het Woonforte om te bewijzen wat zij met mond al zo vaak beleden had. Voor de getroffen bewoners werden alle woningen die beschikbaar waren, beschikbaar gemaakt. Met open communicatie en met een rechte rug vertelde Woonforte het eerlijke verhaal aan huurders en betrokken partijen. Daarmee bouwde zij, als oprechte volkshuisvester, krediet en vertrouwen op. De RvC heeft bijzonder veel waardering voor de manier waarop de bestuurder en het team van Woonforte deze bijzondere uitdaging tot een goed einde hebben gebracht. In zo’n storm zie je pas wat de bemanning van een zeilschip waard is. 

Focus op beschikbaarheid

In 2024 zijn er weer projecten voorbereid en opgestart. In 2024 is geen nieuwbouwproject opgeleverd. Er hebben verbeterprojecten plaatsgehad in de vorm van renovaties en verduurzaming. Ook daarbij geldt meer beschikbaarheid van woningen als eerste prioriteit. Dus ja, er zijn bijvoorbeeld 3.000 zonnepanelen aangebracht als bijdrage aan de energietransitie, maar in de woningen die duurzaam genoeg zijn, wordt vooralsnog niet extra geïnvesteerd. De nadruk ligt op uitfaseren van woningen met een E, F of G energielabel, in de vorm van de isolatie van daken en gevels. De RvC ondersteunt Woonforte in deze duidelijke focus op beschikbaarheid, en fungeert als slijpsteen voor de strategische plannen voor de toekomst. Als het niet nodig is, bemoeit de RvC zich niet met de gang van zaken, maar de leden willen wel goed geïnformeerd zijn en blijven. Zij stellen kritische vragen om goed toezicht te houden en om zo de bestuurder te ondersteunen in haar verantwoordelijkheden.

Grote waardering

Tot slot: de RvC hecht er veel belang aan om haar grote waardering voor de bestuurder en het voltallige team van Woonforte uit te spreken. Medewerkers blijven investeren in hun ontwikkeling en dragen zo in sterke mate bij aan de organisatie en de tevredenheid van huurders. In 2024 is door het managementteam een stevige basis gelegd voor de toekomst, met een heldere strategische visie en een gedegen koersplan. Daarbij werden huurders betrokken als actieve partners, bijvoorbeeld met participatietrajecten via Huurdersorganisatie Groene Hart (HOGH) en andere initiatieven. De RvC zal blijven waken over de verdere uitbouw van dat fundament, en over de juiste balans tussen koersvastheid en flexibiliteit: zó broodnodig in een woningmarkt die om daadkrachtige oplossingen vraagt. Als herbenoemd voorzitter zal ik daartoe in de komende vier jaar al mijn kennis en ervaring met volkshuisvesting inzetten, net als de andere leden.

Eric Kemperman
Voorzitter Raad van Commissarissen

De Raad van Commissarissen (RvC) van Woonforte houdt toezicht op het bestuur van Stichting Woonforte, is de werkgever van de bestuurder en is klankbord voor het bestuur. Raad en bestuur werken samen op basis van vertrouwen en empathie, en vanuit het “no surprise” beginsel. Dit betekent dat de bestuurder tijdig de Raad van Commissarissen van alle relevante ontwikkelingen binnen, maar ook buiten de organisatie, op de hoogte houdt. De Raad van Commissarissen en bestuur hebben hun visie op besturen en toezichthouden beschreven en vastgelegd in een toezichtvisie.

In de toezichtvisie staan ook de gemeenschappelijke waarden op basis waarvan de leden van de Raad en bestuur samenwerken. De Raad van Commissarissen streeft er bij het uitvoeren van het toezicht naar:

• voortdurend te kijken naar de ontwikkelingen in de samenleving en daarmee in verbinding te zijn;
• kritisch te zijn vanuit betrokkenheid en wederzijds vertrouwen, zowel naar elkaar als in het samenspel met de bestuurder;
• ruimte te behouden voor reflectie en tegenspraak, moeilijke gesprekken worden niet gemeden;
• als team te acteren met onderling respect, loyaliteit en humor;
• bestuur en medewerkers van Woonforte te stimuleren zo goed mogelijk maatschappelijk te presteren, binnen de gestelde kaders en met afweging van eventuele risico’s.

De Raad van Commissarissen handelt op basis van de bevoegdheden zoals die zijn opgenomen in de statuten van Woonforte. De Raad van Commissarissen is verantwoordelijk voor de benoeming, en het ontslag van de bestuurder en stelt de beloning van de bestuurder vast. Toetsing van beleid van Woonforte en besluitvorming door de bestuurder vindt plaats op basis van de wettelijke kaders, de interne statuten en reglementen, en het eerder vastgestelde beleid van Woonforte. De Raad van Commissarissen geeft de accountant opdracht voor de controle van de jaarstukken en keurt de opdrachtverlening goed voor de vierjaarlijkse visitatie.

In de statuten is opgenomen voor welke besluiten het bestuur de (voorafgaande) goedkeuring van de Raad van Commissarissen nodig heeft. In het reglement van de Raad van Commissarissen zijn de spelregels voor het toezicht nader uitgewerkt. De statuten, integriteitscode, klokkenluidersregeling, de beschrijving van de governancestructuur, de reglementen van de audit- en selectie- en remuneratiecommissie, het bestuursreglement, het verbindingenstatuut, de samenstelling en het schema van aftreden voor de Raad van Commissarissen, het beloningsbeleid van RvC en bestuur en het jaarverslag met de jaarrekening zijn gepubliceerd op www.woonforte.nl.

Het bestuur en de Raad van Commissarissen van Woonforte onderschrijven de Governancecode Woningcorporaties. De principes en uitwerkingen van deze code worden nageleefd. De Raad van Commissarissen en het bestuur van Woonforte zijn in 2024 niet afgeweken van de code. 

De leden van de Raad van Commissarissen voldoen allen aan de eisen van onafhankelijkheid zoals bedoeld in de Governancecode Woningcorporaties. De Raad van Commissarissen als geheel beschouwt zich daarmee eveneens als volstrekt onafhankelijk, zoals bedoeld in de Governancecode.

In 2024 hebben geen transacties plaatsgevonden waarbij tegenstrijdige belangen speelden van leden van de Raad van Commissarissen.  Ook ten aanzien van de bestuurder is de Raad van Commissarissen niet gebleken dat tegenstrijdige belangen aan de orde waren. Woonforte verstrekt geen leningen dan wel garanties aan leden van de Raad van Commissarissen of aan de bestuurder.

De Bestuurder heeft in 2024 nevenfuncties bekleed waarover zij de Raad heeft geïnformeerd.

De Raad van Commissarissen bestond op 31 december 2024 uit 5 leden; 2 van hen zijn benoemd op voordracht van de huurdersorganisatie: Stichting Huurdersorganisatie Groene Hart. Dit zijn mevrouw B. de Maar en de heer A. Azouz.

In bijlage 1 is het overzicht opgenomen van de functies die de leden van de Raad in de Raad van Commissarissen en in de verschillende commissies hebben vervuld.

De leden van de Raad van Commissarissen zijn allen lid van de Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties. De Raad van Commissarissen streeft naar een evenwichtige spreiding over de leden van de kennis van volkshuisvesting, maatschappelijke ontwikkelingen, politiek-bestuurlijke verhoudingen, financiën, bedrijfsvoering, onroerend goed, projectontwikkeling, juridische zaken, techniek en beheer, digitalisering, ondernemerschap, zorg en welzijn, veiligheid en organisatieontwikkeling. Een onafhankelijke opstelling, aantoonbare adviesvaardigheden en een breed en adequaat netwerk zijn aanvullende vereisten.

De Raad van Commissarissen is van mening dat alle relevante deskundigheden in de Raad zijn vertegenwoordigd en verwijst voor een beschrijving van de achtergronden, expertises en zittingstermijnen van de individuele leden naar de bijlage 1 bij dit verslag.

De auditcommissie adviseert de Raad van Commissarissen over zijn (financiële) taak en bereidt de besluitvorming daarover voor. Daaronder vallen (niet limitatief) het toezicht op interne risico- en controlesystemen, naleving van wet- en regelgeving en gedragscodes, informatieverwerving en –verschaffing en contact en toezicht op de externe accountantsdiensten. Daarnaast wordt besluitvorming van de Raad van Commissarissen over investeringen in vastgoed voorbereid. De commissie heeft de werkzaamheden in 2024 volgens de taakopdracht zoals beschreven in het reglement auditcommissie uitgevoerd.

De belangrijkste onderwerpen die in de auditcommissie zijn besproken, zijn de jaarstukken 2023, de begroting 2025, de managementletter van de accountant, het controleplan 2024, het treasuryjaarplan 2025 en een aantal voorgenomen vastgoedinvesteringen.

De remuneratiecommissie gaat over de aanstelling, beoordeling en beloning van de bestuurder en verzorgt de werving en selectie van nieuwe leden van de Raad van Commissarissen.

Op 1 januari 2025 liep de eerste benoemingstermijn af van de heer M. Souverijn, RvC-lid en voorzitter auditcommissie van Woonforte. In juni 2024 heeft de Raad van Commissarissen besloten om onder voorbehoud van een positieve zienswijze van de Minister van Volkshuisvesting de heer M. Souverijn te herbenoemen. De Raad van Commissarissen heeft hiermee de procedure tot herbenoeming in gang gezet. In september 2024 heeft de AW een positieve zienswijze afgegeven en per 1 januari 2025 is de tweede termijn van vier jaar voor van de heer Souverijn gestart.

Naast de herbenoeming waren de belangrijkste onderwerpen van gesprek in de remuneratiecommissie het functioneren en beloning van het bestuur en de honorering van de RvC.

Remuneratierapport
Het gehele jaar is Woonforte geleid door bestuurder M.F. Brewster. De remuneratiecommissie heeft twee keer formeel vergaderd met de bestuurder. Ook de samenwerking met de Raad van Commissarissen kwam aan de orde.

De beloning van de bestuurder voor 2024 valt binnen de toepasselijke grenzen van de WNT. De honorering van de leden van de Raad van Commissarissen valt eveneens binnen de vigerende wettelijke kaders en is in het jaarverslag vermeld. Het jaarverslag, waarin het remuneratierapport deel van uit maakt, wordt op de website van Woonforte gepubliceerd.

De zelfevaluatie van de Raad van Commissarissen vond plaats op 25 januari 2024. De zelfevaluatie wordt om het jaar extern begeleid, dit jaar was er geen externe begeleiding aanwezig. Er is gesproken over de invulling van de verschillende rollen van de Raad van Commissarissen, de samenwerking binnen de Raad van Commissarissen zoals de individuele leden die ervaren en de invloed van de economische en maatschappelijke ontwikkelingen op Woonforte en de rol van de Raad van Commissarissen hierin. De algemene conclusies waren over het algemeen positief. Als aandachtspunt kwam naar voren dat de RvC er baat bij kan hebben om een breder inzicht te krijgen in de mening, wensen en zorgen van huurders. Het overleg met de huurdersvertegenwoordiging HOGH verloopt goed, en het kan waardevol zijn om aanvullende informatie uit andere bronnen, zoals klantenpanels, mee te nemen in de toezichtrol. Daarnaast is er behoefte aan een bredere bespreking van de strategische opgaven van Woonforte, zodat de RvC haar toezichthoudende taak en agenderende rol optimaal kan invullen.

Toezichthouder
Interne toezichthouders bij woningcorporaties ontwikkelen zich voor een goede uitvoering van hun taak. Zij zien hun toezichthouderschap als een vak, waarvoor ze zich regelmatig bijscholen om effectief te zijn en te blijven, zowel in de praktijk van good governance als in de ontwikkelingen op het gebied van de volkshuisvesting in het algemeen en de volkshuisvestelijke opgave van hun corporatie in het bijzonder.
Hierbij gaat het om het geheel van vakkennis, beroepsvaardigheden en houding en gedrag dat nodig is om de verantwoordelijkheden en taken als interne toezichthouder effectief te kunnen uitvoeren.
Commissarissen van woningcorporaties zijn verplicht om per jaar minimaal vijf uren aan PE-activiteiten te besteden. Alle leden van de Raad van Commissarissen van Woonforte hebben hieraan voldaan. Een volledig overzicht staat in bijlage 1 van dit jaarverslag van de Raad van Commissarissen.

Voor de Raad van Commissarissen staat maatschappelijk presteren voorop. Van belang is niet alleen ‘wat’ we doen en ‘hoe’, maar vooral ook de vraag “waarom”? Woonforte is een organisatie met een maatschappelijke opdracht en een volkshuisvestelijk doel. Met de bijbehorende wettelijke en morele verplichtingen. Het bestuur is daar verantwoordelijk voor. De Raad van Commissarissen houdt daar toezicht op. Het bestuur en de Raad van Commissarissen zijn zich daarvan bewust, hanteren waarden en normen die daarbij passen en geven daarin het goede voorbeeld. Zij beijveren zich voor een bijbehorende effectieve en efficiënte organisatie, met een open cultuur, waarin ruimte is voor reflectie en tegenspraak. In dat licht wordt veel belang gehecht aan contact met en inbreng van de verschillende stakeholders.

In 2024 is een afvaardiging van de leden van de Raad van Commissarissen in gesprek geweest met de Huurdersorganisatie Groene Hart. Tijdens deze openhartige bijeenkomst werd onder andere gesproken over de relatie met het bestuur en de organisatie.

Een aantal RvC leden bezocht de bijeenkomsten van het regionale samenwerkingsverband HollandRijnlandWonen. Deze bijeenkomsten zijn voor de RvC leden van de samenwerkende corporaties. Het doel is ontmoeten en kennis delen.

Met de accountant vindt één keer per jaar overleg plaats door de auditcommissie (op basis van het auditplan) en minstens één keer per jaar met de gehele Raad van Commissarissen. Normaliter bij de behandeling van de jaarstukken, waarvan een deel zonder bestuurder. Dat is ook in 2024 gebeurd.

Jaarlijks vindt een stakeholdersbijeenkomst plaats waarbij de gehele Raad van Commissarissen aanwezig tracht te zijn. Op 26 juni 2024 vond deze plaats. Het thema van deze boeiende bijeenkomst was kwetsbare wijken. Ook woonde de Raad van Commissarissen een informele stakeholderbijeenkomst in december 2024 bij.

Visitatie
Bureau Procorp heeft in 2023 de vierjaarlijkse visitatie uitgevoerd bij Woonforte. In vervolg hierop vond in oktober 2024 een ontwikkelgesprek plaats met de visitatiecommissie, een deel van de RvC en bestuurder. In dit gesprek werd teruggekeken op de visitatie en is besproken hoe aanbevelingen door Woonforte worden opgepakt. 

De Raad van Commissarissen heeft in 2024 6 keer regulier vergaderd. Een overzicht van de besluiten is opgenomen in bijlage 2.

De auditcommissie is in 2024 6 keer bijeengeweest. Eén bijeenkomst stond vooral in het teken van de jaarstukken en de bevindingen van de accountant. Daarnaast heeft een bijeenkomst met name in het teken gestaan van de begroting 2024. Andere onderwerpen die veel aandacht hebben gevraagd, zijn het vaststellen en het volgen van het interne controleplan en enkele voorgenomen bestuursbesluiten met betrekking tot investeringen in vastgoed.

De remuneratiecommissie is twee keer formeel bijeengeweest. Dit betrof bijeenkomsten met de bestuurder, met onder andere het beoordelingsgesprek. Daarnaast is overlegd over de herbenoeming van een lid van de Raad van Commissarissen. Ook zijn voorstellen gedaan voor de aanpassing van de honorering en het studiebudget van de Raad van Commissarissen.

In de vergaderingen met de Raad van Commissarissen heeft – conform de statuten – de bestuurder de onderdelen over de planning- en control-cyclus ter goedkeuring voorgelegd. Dit betreft de Kaderbrief, het jaarverslag en de jaarrekening, het jaarplan en de begroting 2024, het meerjarenbeleid en de meerjarenbegroting (inclusief een treasury- en risicoparagraaf). Deze zijn vastgesteld en goedgekeurd.

Daarnaast is ieder kwartaal de Balanced Scorecard van Woonforte waarin opgenomen de bedrijfsresultaten over het afgelopen kwartaal en de afwijkingen van begroting en jaarplan, besproken.